Forms of Pronoun (सर्वनाम रूप)

Having learned the forms of commonly used nouns, it is now time to look into commonly used pronouns – I, we, you, he, she, it, this, that, what, who.

Pronouns can be categorized into four groups based on gender:

Used for which gender	Pronoun	Sanskrit translation	प्रथमा एकवचन
Universal	I (मैं)	अस्मद्	अहम्
	You (तुम)	युष्मद्	त्वम्
Masculine	He (वह)	तद्	सः
	Who (कौन)	कः	कः
	Who/Which/What (जो)	यद्	यः
	This (यह)	इदम्	अयम्
	This (right here) (यह – पास में)	एतद्	एषः
Feminine	She (वह)	तद्	सा
	Who (कौन)	का	का
	Who/Which/What (जो)	यद्	या
	This (यह)	इदम्	इयम्
	This (right here) (यह – पास में)	एतद्	एषा
Neuter	It (वह)	तद्	तत्
	What (क्या)	किम्	किम्
	Who/Which/What (जो)	यद्	यत्
	This (यह)	इदम्	इदम्
	This (right here) (यह – पास में)	एतद्	एतत्

Note that Sanskrit has two words for ‘this’ – इदम् and एतत्.

एतत् is used for objects that are directly in front of the speaker. For example, a book in hand. एतत् पुस्तकं मम हस्ते अस्ति.

इदम् is used for things in the same rom or general “present” space. for example, a house we are standing in or looking at. इदं गृहं सुन्दरं अस्ति.

Also, note that यद् or Who/Which/What (जो) is not the usual question word. It is a relative pronoun, translating to “who”, “which” or “what”. It is almost always paired with तद् or He/She/It (वह) to create a “If [this], then [that] or “The one who [does this], [does that]” structure. For example:

Who studies, he knows. यः पठति सः जानाति.

She who is coming, is my sister. या आगच्छति सा मम भगिनी.

That which is truth, that is good. यत् सत्यम् तत् शिवम्.

Forms of the above mentioned pronouns are given in tables below:

Universal Pronouns

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	अहम्	आवाम्	वयम्
द्वितीया (Second)	माम्	आवाम्	अस्मान्
तृतीया (Third)	मया	आवाभ्याम्	अस्माभिः
चतुर्थी (Fourth)	मह्यम्	आवाभ्याम्	अस्मभ्यम्
पञ्चमी (Fifth)	मत्	आवाभ्याम्	अस्मत्
षष्ठी (Sixth)	मम	आवयोः	अस्माकम्
सप्तमी (Seventh)	मयि	आवयोः	अस्मासु

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	त्वम्	युवाम्	यूयम्
द्वितीया (Second)	त्वाम्	युवाम्	युष्मान्
तृतीया (Third)	त्वया	युवाभ्याम्	युष्माभिः
चतुर्थी (Fourth)	तुभ्यम्	युवाभ्याम्	युष्मभ्यम्
पञ्चमी (Fifth)	त्वत्	युवाभ्याम्	युष्मत्
षष्ठी (Sixth)	तव	युवयोः	युष्माकम्
सप्तमी (Seventh)	त्वयि	युवयोः	युष्मासु

Masculine Pronouns

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	सः	तौ	ते
द्वितीया (Second)	तम्	तौ	तान्
तृतीया (Third)	तेन	ताभ्याम्	तैः
चतुर्थी (Fourth)	तस्मै	ताभ्याम्	तेभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	तस्मात्	ताभ्याम्	तेभ्यः
षष्ठी (Sixth)	तस्य	तयोः	तेषाम्
सप्तमी (Seventh)	तस्मिन्	तयोः	तेषु

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	कः	कौ	के
द्वितीया (Second)	कम्	कौ	कान्
तृतीया (Third)	केन	काभ्याम्	कैः
चतुर्थी (Fourth)	कस्मै	काभ्याम्	केभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	कस्मात्	काभ्याम्	केभ्यः
षष्ठी (Sixth)	कस्य	कयोः	केषाम्
सप्तमी (Seventh)	कस्मिन्	कयोः	केषु

Memorization tip: All forms are similar to He (तद् – पुल्लिङ्ग) , first letter is always क (स or त is replaced by क)

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	यः	यौ	ये
द्वितीया (Second)	यम्	यौ	यान्
तृतीया (Third)	येन	याभ्याम्	यैः
चतुर्थी (Fourth)	यस्मै	याभ्याम्	येभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	यस्मात्	याभ्याम्	येभ्यः
षष्ठी (Sixth)	यस्य	ययोः	येषाम्
सप्तमी (Seventh)	यस्मिन्	ययोः	येषु

Memorization tip: All forms are similar to He (तद् – पुल्लिङ्ग), first letter is always य (स or त is replaced by य)

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	अयम्	इमौ	इमे
द्वितीया (Second)	इमम्	इमौ	इमान्
तृतीया (Third)	अनेन	आभ्याम्	एभिः
चतुर्थी (Fourth)	अस्मै	आभ्याम्	एभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	अस्मात्	आभ्याम्	एभ्यः
षष्ठी (Sixth)	अस्य	अनयोः	एषाम्
सप्तमी (Seventh)	अस्मिन्	अनयोः	एषु

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	एषः	एतौ	एते
द्वितीया (Second)	एतम्	एतौ	एतान्
तृतीया (Third)	एतेन	एताभ्याम्	एतैः
चतुर्थी (Fourth)	एतस्मै	एताभ्याम्	एतेभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	एतस्मात्	एताभ्याम्	एतेभ्यः
षष्ठी (Sixth)	एतस्य	अनयोः	एतेषाम्
सप्तमी (Seventh)	एतस्मिन्	अनयोः	एतेषु

Feminine Pronouns

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	सा	ते	ताः
द्वितीया (Second)	ताम्	ते	ताः
तृतीया (Third)	तया	ताभ्याम्	ताभिः
चतुर्थी (Fourth)	तस्यै	ताभ्याम्	ताभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	तस्याः	ताभ्याम्	ताभ्यः
षष्ठी (Sixth)	तस्याः	तयोः	तासाम्
सप्तमी (Seventh)	तस्याम्	तयोः	तासु

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	का	के	काः
द्वितीया (Second)	काम्	के	काः
तृतीया (Third)	कया	काभ्याम्	काभिः
चतुर्थी (Fourth)	कस्यै	काभ्याम्	काभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	कस्याः	काभ्याम्	काभ्यः
षष्ठी (Sixth)	कस्याः	कयोः	कसाम्
सप्तमी (Seventh)	कस्याम्	कयोः	कासु

Memorization tip: All forms are similar to She (तद् – स्त्रीलिङ्ग), first letter is always क (स or त is replaced by क)

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	या	ये	याः
द्वितीया (Second)	याम्	ये	याः
तृतीया (Third)	यया	याभ्याम्	याभिः
चतुर्थी (Fourth)	यस्यै	याभ्याम्	याभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	यस्याः	याभ्याम्	याभ्यः
षष्ठी (Sixth)	यस्याः	ययोः	यासाम्
सप्तमी (Seventh)	यस्याम्	ययोः	यासु

Memorization tip: All forms are similar to She (तद् – स्त्रीलिङ्ग), first letter is always य (स or त is replaced by य)

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	इयम्	इमे	इमाः
द्वितीया (Second)	इमाम्	इमे	इमाः
तृतीया (Third)	अनया	आभ्याम्	आभिः
चतुर्थी (Fourth)	अस्यै	आभ्याम्	आभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	अस्याः	आभ्याम्	आभ्यः
षष्ठी (Sixth)	अस्याः	अनयोः	आसाम्
सप्तमी (Seventh)	अस्याम्	अनयोः	आसु

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	एषा	एते	एताः
द्वितीया (Second)	एताम्	एते	एताः
तृतीया (Third)	एतया	एताभ्याम्	एताभिः
चतुर्थी (Fourth)	एतस्यै	एताभ्याम्	एताभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	एतस्याः	एताभ्याम्	एताभ्यः
षष्ठी (Sixth)	एतस्याः	एतयोः	एतासाम्
सप्तमी (Seventh)	एतस्याम्	एतयोः	एतासु

Neuter Pronouns

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	तत्	ते	तानि
द्वितीया (Second)	तत्	ते	तानि
तृतीया (Third)	तेन	ताभ्याम्	तैः
चतुर्थी (Fourth)	तस्मै	ताभ्याम्	तेभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	तस्मात्	ताभ्याम्	तेभ्यः
षष्ठी (Sixth)	तस्य	तयोः	तेषाम्
सप्तमी (Seventh)	तस्मिन्	तयोः	तेषु

Memorization tip: Remember only the First and Second row. The rest are similar to He (तद् – पुल्लिङ्ग) .

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	किम्	के	कानि
द्वितीया (Second)	किम्	के	कानि
तृतीया (Third)	केन	काभ्याम्	कैः
चतुर्थी (Fourth)	कस्मै	काभ्याम्	केभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	कस्मात्	काभ्याम्	केभ्यः
षष्ठी (Sixth)	कस्य	कयोः	केषाम्
सप्तमी (Seventh)	कस्मिन्	कयोः	केषु

Memorization tip: Remember only the First and Second row. The rest are similar to Who (कः).

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	यत्	ये	यानि
द्वितीया (Second)	यत्	ये	यानि
तृतीया (Third)	येन	याभ्याम्	यैः
चतुर्थी (Fourth)	यस्मै	याभ्याम्	येभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	यस्मात्	याभ्याम्	येभ्यः
षष्ठी (Sixth)	यस्य	ययोः	येषाम्
सप्तमी (Seventh)	यस्मिन्	ययोः	येषु

Memorization tip: Remember only the First and Second row. The rest are similar to Who/Which/What (यद् – पुल्लिङ्ग).

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	इदम्	इमे	इमानि
द्वितीया (Second)	इदम्	इमे	इमानि
तृतीया (Third)	अनेन	आभ्याम्	एभिः
चतुर्थी (Fourth)	अस्मै	आभ्याम्	एभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	अस्मात्	आभ्याम्	एभ्यः
षष्ठी (Sixth)	अस्य	अनयोः	एषाम्
सप्तमी (Seventh)	अस्मिन्	अनयोः	एषु

Memorization tip: Remember only the First and Second row. The rest are similar to This (इदम् – पुल्लिङ्ग).

विभक्ति (Case)	एकवचन (Singular)	द्विवचन (Dual)	बहुवचन (Plural)
प्रथमा (First)	एतत्	एते	एतानि
द्वितीया (Second)	एतत्	एते	एतानि
तृतीया (Third)	एतेन	एताभ्याम्	एतैः
चतुर्थी (Fourth)	एतस्मै	एताभ्याम्	एतेभ्यः
पञ्चमी (Fifth)	एतस्मात्	एताभ्याम्	एतेभ्यः
षष्ठी (Sixth)	एतस्य	अनयोः	एतेषाम्
सप्तमी (Seventh)	एतस्मिन्	अनयोः	एतेषु

Memorization tip: Remember only the First and Second row. The rest are similar to This (right here) (एतत् – पुल्लिङ्ग).

This completes the forms of commonly used Pronouns. Next we will learn about the component that completes the sentence – verbs or क्रिया.

>> Forms of Verb (क्रिया रूप)